وضع ساختن ماهوت اين است . اما آلت و اسباب و اثاث و دستگاه بسيار دارد ، كه اگر كسى خواهد حقيقت و تركيب آن را بداند موقوف به ملاحظه است و از تحرير ، دستگير نمىشود . بارى بعد از ملاحظهء آنها صاحبى ايلچى روانهء منزل گرديده ، باقى روز و شب بنحو ساير ايام گذشت . سه‌شنبه ششم و چهارشنبه هفتم : امرى كه تازگى داشته باشد واقع نبود ، روزى شخصى انگريزى كه گاهى صاحبى ايلچى نزد او مشق انگريزى مىكنند ، آمده كتابى به خط انگريزى مبنى بر وقايع ايام سفارت ايشان به لندن و گزارشاتى كه واقع شده بود ، آورده به ملاحظهء ايشان رسانيد . روز ديگر آقا محمد على مازندرانى كه زبان اروس را كسب كرده است ، از ايران وارد و رقم نواب اشرف ولى عهد و نوشتجات از هر يك امناى دولت عليه آورده ، مبنى براينكه مطالباتى از بعضى تجار ايرانى دارد ، گرفته تسليم شود ، و حال اينكه ، مدعى ادعاهاى كلى از او داشت . همين روز در خانهء همشيره رديشچوف سردار تفليس موعود بوديم . قدرى به روز مانده بهمراهى بساناويچ مهماندار و همراهان به منزل او رفته عزت و احترام بسيار بجاى آورده ، « 1 » چند نفرى [ از ] زنان و مردان بزرگان در آنجا بودند . همگى راه و رسم تعارف مرعى داشته ، بعد از زمانى به اتفاق در سر ميز رفته به آئين خود هر قسم مأكولات آماده كرده بودند . همگى نشسته صرف نمودند و به صحبت مشغول بودند . بعد از صرف [ غذا ] از آنجا برخاسته « 2 » به مكان اول رفته نشستيم « 3 » ، قدرى صحبت از هر جا در ميان بود . بعد صاحبى ايلچى روانهء منزل گرديده ، استراحت نمودند . يوم پنجشنبه هشتم : قدرى به مطالعهء كتاب و مشق انگريزى مشغول بودند و در منزل گردش مىنمودند تا شام شده جنرال بساناويچ مهماندار ، و ساير مهمانداران آمده گاريت مخصوص آورده ، كه به رسم ضيافت به خانهء جنرالى كه چند يوم قبل از اين وعده خواسته بود بروند . صاحبى ايلچى با همراهان روانهء منزل او شدند . طورمصوف و همهء بزرگان در آنجا حضور داشتند . انواع و اقسام احترام و مهمان‌نوازى بجاى آوردند . ساعتى در مكانى نشستند بعد به مجلس رقص رفتند . در آنجا زنان و دختران خوش‌روى بسيار بودند ، و همگى به نحوى كه سابق تحرير يافته ، خود را آراسته كرده بودند و به رقص در آمدند . صاحب‌خانه دخترى داشت كه يك هفته بعد به خانهء شوهر ميرفت . شوهر او هم در آن مجمع « 4 » حضور داشت آن دختر با وجود حسن صورى در آن شب اقسام رقص‌ها و بازيها كرده ، هفت هشت دفعه تغيير لباس داده ، هردفعه لباس غريبى پوشيده ، و رقص تازه‌اى كرده و به طريقى تقليد رقص اهل هند ، و حركات زنان آنجا را كرده ، كه اهل مجلس همه حيران او بودند ، و خالى از مزه نبود . اين شب اغلب زنان و مردان بزرگان چيزهاى غريب به‌صورت عجيب بر روى خود بسته بودند ، و لباس‌هاى غريب پوشيده در ميان مردم مىگشتند ، و رقص مىكردند ، و

--> ( 1 ) - مج : به عمل آوردند ( 2 ) - متن : برخواسته ( 3 ) - متن : نشسته ( 4 ) - مج : مجلس